Bão vào Đà Nẵng hay đến trong đêm. Đến sáng thì việc đã xong, và cái còn lại trong đầu chủ nhà là một danh sách rất cụ thể: nước vào từ chỗ nào trước, cửa nào phải chèn ghế, mái chỗ nào kêu. Danh sách đó ở lại lâu. Lâu hơn nhiều so với màu sơn mặt tiền.
Bốn chi tiết trong bài này có mặt ở cả ba gói Nền, Bền và Kỹ. Chúng nằm trong đơn giá đã công bố, ghi thành hạng mục có tên trong hợp đồng.
Hai bài toán khác nhau
Gió và nước làm hai việc khác nhau lên một căn nhà, và làm hỏng nó theo hai kiểu khác nhau. Gió tác động chủ yếu lên mái và lên các lỗ mở: cửa đi, cửa sổ, ô văng, lan can. Nó không đẩy nhà đổ. Nó tìm một mép hở, chui vào, rồi nâng. Áp lực bên trong tăng lên trong khi mặt ngoài của mái đang bị hút, và tấm lợp đi theo hướng lên trên.
Nước thì kiên nhẫn hơn. Nó cần một mạch dừng bê tông, một cổ ống xuyên sàn chưa được xử lý, hoặc một lớp chống thấm bị rách lúc tổ đội khác kéo vật liệu qua. Mưa liên tục nhiều ngày là điều kiện để những chỗ đó tự lộ ra.
Giằng bê tông đỉnh tường
Nhà phố ở đây gần như luôn là khung bê tông cốt thép chèn tường gạch. Phần khung đã có tính toán. Phần tường thường bị coi là vật liệu chèn, và hàng gạch trên cùng, sát đáy đà hoặc sát mái, là hàng yếu nhất trong bức tường đó.
Một dải giằng bê tông chạy dọc đỉnh tường làm hai việc. Nó khóa hàng gạch trên cùng thành một dầm liên tục thay vì để từng viên tự đứng bằng vữa. Và nó cho phép chôn sẵn chi tiết neo, để phần mái phía trên có chỗ bám thật.
Neo xà gồ hai đầu
Phần lớn lực bão tác động lên mái là lực hút, hướng lên trên. Trọng lượng bản thân của tấm lợp và xà gồ không đủ giữ lại, nên việc giữ nằm ở liên kết.
Xà gồ được neo bằng bản mã và bu lông vào giằng đỉnh tường, ở cả hai đầu. Nghe thì đơn giản, và ở phần lớn công trình nó đúng là đơn giản. Rắc rối nằm ở đầu còn lại: đầu xa giàn giáo, đầu phải với tay qua, đầu mà năm giờ chiều trời sắp mưa thì ai cũng muốn để mai. Đó là đầu hay bị bỏ. Nên khi nghiệm thu mái, chúng tôi chụp cả hai đầu.
Cửa hướng đông bắc
Gió mạnh ở Đà Nẵng vào chủ yếu từ hướng đông bắc. Cửa nằm ở hướng đó chịu áp lực lớn nhất, và cánh nhôm kính khổ lớn thì có độ võng.
Một chốt đơn ở giữa cánh dồn toàn bộ lực vào một điểm. Cánh vẫn võng ở trên và dưới, khe hở mở ra, nước tạt vào theo khe đó, và sau vài mùa thì bản lề bắt đầu xệ. Chốt đa điểm chia lực dọc theo chiều cao cánh. Cùng bộ cánh, cùng lớp kính, khác nhau ở bộ phụ kiện bên trong.
Ô văng đúc liền
Ô văng là thứ hay bay nhất trong ảnh chụp sau bão. Lý do gần như luôn giống nhau: nó được đóng thêm về sau, bằng khung thép hoặc tấm lợp bắt vít vào bức tường đã xây xong.
Ô văng đúc liền với sàn thì thành một phần của kết cấu, cốt thép chạy liên tục vào trong dầm. Nó không có mối nối để gió cạy. Đổi lại, nó phải được quyết từ lúc còn nằm trên bản vẽ, vì sau khi đổ sàn thì không thêm được nữa.
Mái và sân thượng
Nhà phố ở đây thường có một sân thượng bê tông, và hay có thêm một mái tôn che phía trên để giảm nóng và giảm mưa hắt. Hai lớp đó hỏng theo hai kiểu. Lớp bê tông hỏng vì thấm, phần lớn ở mạch dừng và cổ ống. Lớp tôn hỏng ở liên kết, và hỏng nhanh hơn nhiều. Một tấm tôn bung lúc hai giờ sáng kéo theo cả dãy vít, vì lỗ vít đã rộng dần từ mấy mùa trước.
Phần sau cơn gió
Gió đi qua trong vài giờ. Nước ở lại. Sân thượng, ban công và cổ ống là ba chỗ chúng tôi kiểm bằng cách ngâm nước sân thượng 24 giờ có mặt chủ nhà, trước khi cán nền. Bảo hành chống thấm ghi trong hợp đồng là sáu năm, kết cấu là mười hai năm.
Bốn dòng trong hợp đồng
Cả bốn chi tiết xuất hiện trong hợp đồng dưới dạng hạng mục có tên, không phải một mục nâng cấp bán thêm. Chủ nhà đọc được chúng ở phụ lục vật tư, cùng chỗ với gạch và sơn.
Nếu bạn đang so vài nhà thầu cho một lô 5×18 hay 5×20, đây là bốn thứ đáng hỏi từng người một.