Gỗ không phải một vật liệu đã xong khi về tới xưởng. Nó vẫn đang trao đổi nước với không khí quanh nó, và sẽ làm thế chừng nào nó còn tồn tại. Tấm ván hút ẩm trong kho ẩm và nhả ẩm trong phòng ngủ có điều hoà, và trong lúc ấy nó đổi kích thước. Không nhiều: vài phần mười milimét trên bề rộng một mặt ngăn kéo. Đủ để cánh cửa lúc ở xưởng đóng phẳng lì thì tới lúc bạn đang ở lại vênh lên so với cánh bên cạnh.
Ngưỡng 8–12% đến từ đâu
Con số đáng quan tâm không phải hôm nay tấm ván ẩm bao nhiêu, mà rồi nó sẽ dừng ở mức ẩm nào trong căn phòng nó sắp sống. Ở Đà Nẵng, trong nhà ẩm gần như quanh năm rồi khô gắt mỗi lần bật điều hoà. Tấm ván ổn định ở khoảng tám tới mười hai phần trăm sẽ chuyển động trong biên độ mà mộng ghép và nẹp cạnh của chúng tôi được dựng để hấp thụ. Dưới tám, thường là nó đã bị sấy quá tay và sẽ uống ẩm trở lại ngay tuần mưa đầu tiên. Trên mười hai, nó còn đang nhả nước, và mọi thứ dán hay nẹp vào nó đều phải chịu lực trong suốt quá trình ấy.
Ngưỡng này vì thế không nói lên hạng chất lượng của tấm ván. Nó chỉ khoanh vùng biên độ co ngót mà mộng ghép và nẹp cạnh còn gánh được.
Chuyện gì xảy ra với cánh cửa đóng từ tấm ván 16%
Lúc đầu thì không có gì. Nó được cắt vuông, dán cạnh sạch, sơn, treo lên và nghiệm thu, và ngày lắp nó là một cánh cửa tốt. Rồi nó mất một tháng để nhả nước. Mặt đã sơn nhả chậm hơn mặt sau, hai bên co khác tốc độ, và tấm cánh cong đi một độ cong nông. Trên cánh tủ áo rộng sáu trăm milimét, bạn sẽ thấy hai tới ba milimét hở ở góc trên. Trên một dãy cánh bếp, mắt đọc cả hàng là lệch, dù chỉ một cánh chuyển động.
Tới lúc đó, mọi cách sửa đều là cách dở. Chỉnh bản lề thì hết hở nhưng cánh không còn song song. Thay cánh thì phải khớp màu sơn với một tấm được sơn muộn hơn cả tháng. Hoặc để nguyên, và đó là thứ thường xảy ra. Không cách nào trong số đó rẻ bằng một phút lẽ ra đã dùng để loại tấm ván.
Vì sao số đo nằm trên tờ phiếu bạn nhận
Việc đo diễn ra trên bàn máy, trước khi cắt, và con số được ghi vào phiếu vật tư đi theo món đồ suốt quá trình trong xưởng. Bạn nhận bản chụp tờ phiếu. Lúc nhận thì nó chưa nói lên mấy.
Tờ phiếu ấy để dành cho năm thứ ba. Nếu một mặt ngăn kéo chuyển động, câu hỏi đầu tiên là do gỗ sai hay do căn phòng. Không có phiếu thì hai bên chỉ còn cách ngồi tranh luận. Có phiếu thì đã sẵn một con số ghi từ lúc chưa ai có lý do để cãi nhau. Chúng tôi dám để bảo hành cong vênh chạy năm năm cũng vì chỗ đó.
Tấm ván ngoài ngưỡng quay lại kho kiểm soát độ ẩm chứ không qua máy. Ván đó chưa hỏng, chỉ là chưa dùng được. Cái giá của quyết định ấy là một ngày chờ. Cái giá của quyết định kia đến khoảng ba mươi ngày sau khi bạn dọn vào, đúng lúc vòng nghiệm thu thứ ba của chúng tôi được hẹn, và việc trùng ngày không phải ngẫu nhiên.